Afet sahasında karar almak, teknik bilgiden çok daha fazlasını gerektirir. Zaman baskısı, belirsizlik ve risk altında verilen kararlar; yalnızca müdahalenin hızını değil, ekip güvenliğini ve sonuçları da belirler. Bu nedenle afet yönetiminde ilk öğrenilmesi gereken konulardan biri, karar alma ilkesidir.
Temel İlke: Yetki Net Değilse, Müdahale Aksar
Sahada karar alma süreçlerinin sağlıklı işlemesi için, kimin hangi koşullarda karar vereceğinin önceden belirlenmiş olması gerekir. Yetki net değilse:
-
kararlar gecikir,
-
sorumluluk paylaşılmaz,
-
ekipler tereddüt yaşar.
Bu durum, iyi niyetli ekiplerin dahi sahada etkisiz kalmasına neden olabilir.
Sahadan Öğrenilen Ders
GEAK’ın saha ve tatbikat deneyimleri, şu gerçeği açıkça göstermiştir: En büyük zaman kaybı, ekipman eksikliğinden değil; karar belirsizliğinden kaynaklanır. Bu nedenle GEAK’ta;
-
karar yetkileri önceden tanımlanır,
-
görev alanları netleştirilir,
-
ekipler bu yapıya göre eğitilir.
Böylece sahada “ne yapacağız?” sorusu değil, “nasıl uygulayacağız?” sorusu öne çıkar.
Ne Yapılmalı?
Afet ve acil durum çalışmalarında;
-
karar alma yetkileri afet öncesinde belirlenmeli,
-
bu yetkiler ekiplerle açıkça paylaşılmalı,
-
tatbikatlarda bu yapı özellikle test edilmelidir.
Doğru karar, her zaman en hızlı verilen karar değildir. Doğru karar; doğru kişi tarafından, doğru zamanda ve doğru sınırlar içinde alınan karardır.