Afet sahasında en sık duyulan cümlelerden biri şudur: “Kim ne yapıyor belli değil.” Bu cümle, genellikle ekip sayısının yetersizliğini değil; koordinasyon ve iletişim eksikliğini işaret eder. Sahada ne kadar çok ekip olursa olsun, etkili iletişim kurulmadığı sürece müdahale dağınık ve verimsiz hale gelir.
GEAK için koordinasyon; talimat vermek değil, ortak bir dil ve ritim oluşturmaktır.
Koordinasyonun ilk şartı, tek bir iletişim hattının tanımlanmasıdır. Sahada herkesin herkesle konuştuğu bir yapı, bilgi üretmez; bilgi kirliliği üretir. Bu nedenle iletişim; hiyerarşik, net ve izlenebilir olmalıdır. Bilgi, belirlenmiş kanallar üzerinden akar ve doğrulanmadan yayılmaz.
İkinci temel kural, bilgi ile yorumun ayrıştırılmasıdır. Afet ortamında duyulan her cümle veri değildir. “Duyuldu”, “söyleniyor” ya da “tahmin ediliyor” gibi ifadelerle gelen bilgiler, karar mekanizmasına doğrudan giremez. Sahada iletişim, gözleme ve teyide dayanmalıdır. Bu yaklaşım, yanlış yönlendirmelerin ve gereksiz müdahalelerin önüne geçer.
Üçüncü kural, kısa ve net iletişimdir. Afet sahasında uzun açıklamalar, belirsizlik yaratır. Mesajlar; kısa, anlaşılır ve görev odaklı olmalıdır. Kimin, nerede, ne yapacağı net biçimde ifade edilmediğinde, iletişim kurulmuş gibi görünse de koordinasyon sağlanamaz.
Koordinasyonun sürdürülebilir olması için liderlik rolü kritik öneme sahiptir. Lider; her işi yapan değil, süreci yöneten kişidir. Sahada liderliğin görünür olması, ekiplerin kendini güvende hissetmesini sağlar. Bu güven, iletişimi güçlendirir ve kararların sahada karşılık bulmasını kolaylaştırır.
GEAK’ta iletişim yalnızca konuşma anıyla sınırlı değildir. Tatbikatlar ve operasyonlar sonrasında yapılan değerlendirmeler, iletişim süreçlerinin ayrılmaz bir parçasıdır. Hangi bilginin geciktiği, hangi mesajın yanlış anlaşıldığı ve nerede kopukluk yaşandığı analiz edilir. Bu analizler, bir sonraki operasyonun iletişim planını doğrudan şekillendirir.
Sahada koordinasyon, teknik bir detay değil; operasyonun omurgasıdır. Doğru kurulmayan iletişim, en güçlü ekibi bile etkisiz hale getirebilir. Doğru kurulan iletişim ise sınırlı kaynaklarla dahi etkili sonuçlar üretir.
GEAK’ın yaklaşımı nettir:
Sahada iletişim, herkesin konuşması değil; herkesin aynı şeyi anlamasıdır.
Koordinasyon; yüksek sesle değil, doğru bilgiyle kurulur.