Sahada en çok karşılaşılan sorun, genellikle ekipman eksikliği değildir. Asıl sorun, kimin ne yapacağının net olmamasıdır. Afet ve acil durumlarda zaman daralır, belirsizlik artar ve baskı yükselir. Bu ortamda güçlü ekipler ile dağınık ekipleri ayıran temel fark, rol dağılımının netliğidir. Koordinasyon, tam da bu noktada hayati bir anlam kazanır.
Koordinasyon, Emir Vermek Değildir
Koordinasyon çoğu zaman yanlış anlaşılır. Koordinasyon; sürekli talimat vermek, herkesin her şeye müdahale etmesi ya da merkezi bir ses kalabalığı oluşturmak değildir.
Gerçek koordinasyon;
-
görevlerin önceden tanımlandığı,
-
yetki sınırlarının net olduğu,
-
iletişim kanallarının açık ama kontrollü çalıştığı
bir yapı gerektirir. Sahada herkesin her işi yapmaya çalıştığı durumlarda, hız değil karmaşa ortaya çıkar.
Rol Netliği Sahada Neyi Değiştirir?
Net rol dağılımı olan ekiplerde;
-
karar alma süresi kısalır,
-
tekrar eden işler azalır,
-
ekip içi çatışmalar minimuma iner,
-
müdahale güvenliği artar.
Kimin liderlik edeceği, kimin destek vereceği, kimin gözlemci kalacağı önceden belliyse; ekip enerjisini “ne yapmalıyız?” sorusuna değil, “nasıl daha iyi yaparız?” sorusuna harcar.
Sahada Öğrendiğimiz Bir Gerçek
GEAK’ın sahada edindiği en temel deneyimlerden biri şudur: İyi niyet, koordinasyonun yerini tutmaz. Gönüllülük ruhu sahayı ayakta tutar ama rol dağılımı sahayı işlevsel kılar. Bu nedenle eğitim ve tatbikat süreçlerinde, teknik beceriler kadar;
-
rol bilinci,
-
yetki–sorumluluk dengesi,
-
ekip içi iletişim dili
üzerinde özellikle durulur.
Koordinasyon Bir Kültürdür
Koordinasyon, afet anında doğaçlama kurulmaz. Bir kültür olarak önceden inşa edilir.
Bu kültür;
-
eğitimlerde,
-
tatbikatlarda,
-
küçük saha çalışmalarında
adım adım oluşur. Afet anında ise bu kültür devreye girer ve ekipleri ayakta tutar.
Son Söz
Sahada herkes çalışabilir. Ama herkesin neyi, ne zaman ve hangi sınırda yapacağını bilen ekipler fark yaratır. Koordinasyon; görünmeyen ama sahadaki her adımı belirleyen bir güçtür. Rol dağılımı ise bu gücün omurgasıdır.