Enkazda arama ve kurtarma operasyonları, standart güvenlik önlemlerinin ötesinde özel emniyet kuralları gerektirir. Bu kurallar; sahadaki risklerin niteliği, operasyonun karmaşıklığı ve ekip sayısının artmasıyla birlikte daha da kritik hâle gelir. Özel emniyet kuralları, operasyonun her aşamasında kontrollü, disiplinli ve güvenli ilerlemesini sağlar.
Bu yaklaşım, bireysel tercihlerden bağımsız olarak ekip genelinde uygulanır.
Özel Emniyet Kuralları Neden Gereklidir?
Enkaz ortamı, sürekli değişen riskler barındırır. Yapısal hareketler, çevresel koşullar ve insan yoğunluğu; anlık tehlikeler doğurabilir. Bu nedenle genel güvenlik önlemleri yeterli olmaz; duruma özgü, sahaya özel kurallar devreye alınır.
Özel emniyet kuralları;
-
Riskleri önceden öngörmeyi,
-
Müdahaleleri kontrol altında tutmayı,
-
İkincil kazaların önüne geçmeyi
amaçlar.
Görev Emri ve Operasyona Hazırlık
Özel emniyet kuralları, görev emriyle birlikte başlar. Görev emri alınmadan ve operasyon planı netleşmeden sahaya çıkılmaz.
Bu aşamada:
-
Görev kapsamı ve sınırları belirlenir,
-
Personel ve ekipman planlaması yapılır,
-
Risk değerlendirmesi gerçekleştirilir,
-
Emniyet tedbirleri netleştirilir.
Plansız başlatılan her operasyon, güvenlik açıkları oluşturur.
Operasyon Alanının Sınırlandırılması
Çalışma alanının net şekilde sınırlandırılması, özel emniyet kurallarının temel unsurlarındandır. Yetkisiz kişilerin alana girmesi, hem arama kurtarmacılar hem de afetzedeler için ciddi riskler oluşturur.
Bu kapsamda:
-
Giriş–çıkış noktaları belirlenir,
-
Alan kontrol altında tutulur,
-
Görevli olmayan kişiler çalışma alanına alınmaz.
Alan güvenliği sağlanmadan operasyon ilerletilmez.
Enkazda Çalışma Disiplini
Özel emniyet kuralları, sahadaki davranış biçimini de kapsar. Enkazda kontrolsüz hareketler, küçük bir hatanın büyük sonuçlara yol açmasına neden olabilir.
Bu nedenle:
-
Enkaza giriş ve çıkışlar kayıt altına alınır,
-
Aynı anda çalışacak kişi sayısı sınırlandırılır,
-
Gereksiz hareketlerden kaçınılır,
-
Riskli alanlarda yalnız çalışılmaz.
Disiplinli çalışma, güvenli müdahalenin temelidir.
İletişim ve Koordinasyon Güvenliği
Operasyonel emniyetin en kritik unsurlarından biri, kesintisiz ve doğru iletişimdir. Yanlış veya eksik bilgi, sahadaki tüm çalışmaları tehlikeye atabilir.
Bu nedenle:
-
İletişim kanalları önceden belirlenir,
-
Bilgi akışı tek merkezden koordine edilir,
-
Kritik bilgiler net ve kısa şekilde paylaşılır.
İletişim kopukluğu, operasyonel güvenliği doğrudan zedeler.
Çevresel ve Yapısal Risklerin Yönetimi
Özel emniyet kuralları, çevresel ve yapısal risklerin sürekli izlenmesini gerektirir. Enkaz, sabit bir yapı değildir; çalışma ilerledikçe riskler değişebilir.
Bu nedenle:
-
Yapısal hareketler gözlemlenir,
-
Hava koşulları takip edilir,
-
Risk artışı durumunda çalışma durdurulur.
Çalışmayı durdurmak, başarısızlık değil; doğru bir güvenlik kararının göstergesidir.
Yorgunluk ve Güvenlik İlişkisi
Uzun süreli operasyonlarda yorgunluk, en büyük güvenlik risklerinden biridir. Fiziksel ve zihinsel yorgunluk, karar verme yetisini zayıflatır.
Bu nedenle:
-
Dinlenme süreleri planlanır,
-
Görev rotasyonu uygulanır,
-
Yorgunluk belirtileri göz ardı edilmez.
Yorgun arama kurtarmacı, hem kendisi hem de ekip için risk oluşturur.
Operasyonun Askıya Alınması ve Sonlandırılması
Özel emniyet kuralları, operasyonun gerektiğinde durdurulmasını da kapsar. Güvenliğin sağlanamadığı durumlarda çalışmaya devam etmek kabul edilemez.
Bu kapsamda:
-
Risk seviyesi kabul edilemez düzeye çıktığında operasyon askıya alınır,
-
Emniyet sağlanmadan yeniden başlatılmaz,
-
Sonlandırma süreci kontrollü şekilde yürütülür.
Güvenlik, operasyonun hızından önce gelir.