Enkazda arama ve kurtarma faaliyetleri yalnızca teknik ve yapısal riskler içermez; aynı zamanda ciddi tıbbi riskler barındırır. Afetzedelerin sağlık durumu kadar, arama kurtarmacıların fiziksel ve zihinsel sağlığı da operasyonun güvenli şekilde yürütülmesi açısından kritik öneme sahiptir. Bu nedenle tıbbi güvenlik ve sağlık takibi, operasyonun ayrılmaz bir parçasıdır.
Profesyonel arama kurtarmacılar için sağlık, müdahalenin önünde veya arkasında değil; tam merkezinde yer alır.
Tıbbi Güvenlik Nedir?
Tıbbi güvenlik; arama ve kurtarma faaliyetleri sırasında hem afetzedelerin hem de arama kurtarmacıların sağlık açısından korunmasını ve olası tıbbi risklerin yönetilmesini ifade eder. Bu yaklaşım, yalnızca acil müdahaleleri değil; önleyici sağlık önlemlerini ve izleme süreçlerini de kapsar.
Tıbbi güvenlik anlayışı:
-
Yaralanma risklerinin azaltılmasını,
-
Mevcut sağlık durumlarının kötüleşmesinin önlenmesini,
-
Müdahalelerin kontrollü ve bilinçli yapılmasını
amaçlar.
Afetzedeye Yönelik Tıbbi Güvenlik
Enkaz altında veya çevresinde bulunan afetzedelerin sağlık durumu, her an değişebilir. Bu nedenle afetzedeye yapılacak her müdahale, tıbbi riskler göz önünde bulundurularak planlanmalıdır.
Bu kapsamda:
-
Afetzedenin bilinç durumu değerlendirilir,
-
Kanama, kırık ve ezilme bulguları gözlemlenir,
-
Ani ve kontrolsüz hareketlerden kaçınılır,
-
Gerekli durumlarda sağlık birimleriyle koordinasyon sağlanır.
Özellikle uzun süre enkaz altında kalan kişilerde, kontrolsüz çıkarma hayati riskler doğurabilir.
Arama Kurtarmacıların Sağlık Güvenliği
Arama kurtarmacılar, operasyon süresince yüksek fiziksel ve zihinsel yük altındadır. Bu nedenle kendi sağlık durumlarını izlemeleri ve olası riskleri bildirmeleri zorunludur.
Arama kurtarmacıların sağlık güvenliği kapsamında:
-
Fiziksel yaralanmaların takibi yapılır,
-
Aşırı yorgunluk ve bitkinlik gözlemlenir,
-
Sıvı kaybı ve beslenme durumu kontrol edilir,
-
Gerekli durumlarda görevden geçici olarak çekilme sağlanır.
Sağlık sorunlarını gizlemek, profesyonellik anlayışıyla bağdaşmaz.
İlk Yardım ve Temel Müdahale Yaklaşımı
Arama kurtarma faaliyetlerinde ilk yardım, kontrolsüz müdahale değil; bilinçli ve eğitimli yaklaşım gerektirir. İlk yardım uygulamaları, yalnızca eğitimini almış arama kurtarmacılar tarafından yapılır.
Bu süreçte:
-
Müdahale öncelikleri belirlenir,
-
Afetzede gereksiz hareket ettirilmez,
-
Tıbbi destek gelene kadar durum stabilize edilir.
Yanlış yapılan bir ilk yardım, mevcut durumu ağırlaştırabilir.
Ezilme Sendromu ve Özel Tıbbi Riskler
Uzun süre enkaz altında kalan afetzedelerde ezilme sendromu gibi ciddi tıbbi riskler ortaya çıkabilir. Bu tür durumlarda müdahale süreci, standart kurtarma yaklaşımından farklı şekilde ele alınmalıdır.
Bu nedenle:
-
Afetzedenin durumu dikkatle değerlendirilir,
-
Sağlık ekipleriyle koordinasyon sağlanır,
-
Çıkarma süreci tıbbi rehberlik eşliğinde yürütülür.
Bu tür riskler, tıbbi güvenliğin neden hayati olduğunu açıkça gösterir.
Psikolojik Sağlık ve Destek
Afet ortamı, yalnızca fiziksel değil; psikolojik olarak da yıpratıcıdır. Hem afetzedeler hem de arama kurtarmacılar, travmatik durumlarla karşılaşabilir.
Bu kapsamda:
-
Afetzedeye sakin ve güven verici yaklaşım sergilenir,
-
Arama kurtarmacılar arasında destekleyici iletişim sağlanır,
-
Psikolojik yük belirtileri göz ardı edilmez.
Psikolojik dayanıklılık, ekip sağlığının önemli bir parçasıdır.
Sağlık Takibi ve Kayıt
Tıbbi güvenliğin sürdürülebilir olması için sağlık durumları izlenmeli ve gerektiğinde kayıt altına alınmalıdır. Bu takip, hem bireysel hem de ekip güvenliğini destekler.
Bu süreçte:
-
Yaralanmalar ve sağlık sorunları raporlanır,
-
Müdahale süreçleri kayıt altına alınır,
-
Operasyon sonrası değerlendirmeler yapılır.
Sağlık takibi, bir sonraki görev için hazırlığın parçasıdır.