Arama ve kurtarma operasyonları, yalnızca sahaya ulaşmak ve müdahalede bulunmakla sınırlı değildir. Bir operasyonun doğru ve güvenli şekilde sonlandırılması, en az başlangıcı kadar önemlidir. Kontrolsüz bitirilen her görev; personel, ekipman ve kurum güvenliği açısından ciddi riskler oluşturur.
Profesyonel arama kurtarmacılar için görev, enkazdan çıkmakla değil; operasyon disiplinine uygun şekilde tamamlamakla sona erer.
Operasyonun Sonlandırılması Nedir?
Operasyonun sonlandırılması; arama ve kurtarma faaliyetlerinin, belirlenen hedefler ve güvenlik kriterleri doğrultusunda kontrollü şekilde durdurulması sürecidir. Bu karar bireysel değil, komuta ve koordinasyon yapısı içinde alınır.
Operasyon;
-
Güvenlik riskleri arttığında,
-
Hedeflenen faaliyetler tamamlandığında,
-
Yetkili makamlarca sonlandırma kararı verildiğinde
resmî olarak sona erdirilir.
Operasyon Sonlandırma Kararı
Operasyonun ne zaman ve nasıl sonlandırılacağı, sahadaki risk durumu ve operasyonel değerlendirmeler ışığında belirlenir. Bu süreçte hız değil, kontrollü karar alma esastır.
Sonlandırma kararında:
-
Yapısal ve çevresel riskler,
-
Ekip güvenliği,
-
Afetzede durumu,
-
Operasyonel kapasite
göz önünde bulundurulur. Yetki dışı ve bireysel kararlarla operasyon sonlandırılmaz.
Çalışma Alanının Güvenli Şekilde Kapatılması
Operasyon sona erdiğinde enkaz alanı kontrolsüz şekilde terk edilmez. Alanın güvenli hâle getirilmesi, sorumluluğun devam ettiğinin göstergesidir.
Bu aşamada:
-
Çalışma alanı kontrol edilir,
-
Geçici destek ve tahkimatlar değerlendirilir,
-
Giriş–çıkışlar kapatılır veya devredilir,
-
Yetkili kurumlara bilgi verilir.
Alan güvenliği sağlanmadan sahadan ayrılınmaz.
Personel ve Ekipman Kontrolü
Operasyon sonrası en kritik aşamalardan biri, personel ve ekipman kontrolüdür. Eksik personel veya kontrol edilmemiş ekipman, ciddi güvenlik sorunlarına yol açabilir.
Bu kapsamda:
-
Personel yoklaması alınır,
-
Olası yaralanmalar değerlendirilir,
-
Kullanılan ekipmanlar kontrol edilir,
-
Hasarlı veya eksik ekipmanlar kayıt altına alınır.
Bu kontroller, hem güvenli dönüş hem de sonraki görevler için zorunludur.
Değerlendirme ve Geri Bildirim Süreci
Operasyonun tamamlanması, değerlendirme sürecinin başlangıcıdır. Sahada edinilen deneyimler, sonraki çalışmaların kalitesini doğrudan etkiler.
Değerlendirme sürecinde:
-
Yapılan çalışmalar gözden geçirilir,
-
Karşılaşılan zorluklar tespit edilir,
-
İyileştirilmesi gereken noktalar belirlenir.
Bu süreç suçlama değil; öğrenme ve gelişim amaçlıdır.
Güvenli Dönüş ve İntikal
Operasyon sonrası dönüş süreci de en az gidiş kadar planlı yürütülmelidir. Yorgunluk ve dikkat dağınıklığı, dönüş sırasında ciddi riskler oluşturabilir.
Bu nedenle:
-
Dönüş öncesi personel durumu değerlendirilir,
-
Araçlı intikal güvenlik kurallarına uyulur,
-
Gerekli dinlenme araları planlanır.
Görev, ekip güvenli şekilde üsse ulaştığında tamamlanmış sayılır.
Psikolojik ve Fiziksel Toparlanma
Operasyon sonrası süreç, yalnızca fiziksel değil; psikolojik toparlanmayı da kapsar. Afet ortamları, arama kurtarmacılar üzerinde ciddi zihinsel yük oluşturabilir.
Bu aşamada:
-
Ekip içi iletişim ve destek teşvik edilir,
-
Gerekli durumlarda profesyonel destek sağlanır,
-
Fiziksel yorgunluk göz ardı edilmez.
Toparlanma süreci, sürdürülebilir gönüllülüğün parçasıdır.
Sonuç
Arama ve kurtarma operasyonları, disiplinli bir başlangıç ve kontrollü bir sonlandırma gerektirir. Operasyonun doğru şekilde bitirilmesi; personelin güvenliği, ekipmanın korunması ve kurumsal sorumluluğun yerine getirilmesi açısından hayati öneme sahiptir.