Enkazda arama ve kurtarma faaliyetleri, yalnızca teknik bilgiyle yürütülen çalışmalar değildir. Bu alanda görev alan arama kurtarmacıların; fiziksel dayanıklılık, zihinsel sağlamlık ve operasyonel yetkinlik açısından belirli standartları karşılaması gerekir. Çünkü afet ortamı, öngörülemez koşullar ve yüksek stres barındırır.
Bir arama kurtarmacının sahip olduğu bireysel yetkinlikler, hem ekip güvenliğini hem de müdahalenin başarısını doğrudan etkiler.
Fiziksel Dayanıklılık
Enkaz ortamı; dar alanlar, dengesiz yüzeyler, ağır yükler ve uzun süreli çalışma gerektiren koşullar içerir. Bu nedenle arama kurtarmacıların fiziksel olarak belirli bir dayanıklılık seviyesine sahip olması beklenir.
Fiziksel dayanıklılık şu unsurları kapsar:
-
Uzun süre ayakta ve aktif çalışabilme
-
Dar ve kısıtlı alanlarda kontrollü hareket edebilme
-
Yük taşıma ve kaldırma faaliyetlerine uygunluk
-
Zorlu hava ve çevre koşullarına uyum sağlayabilme
Fiziksel yeterlilik yalnızca güç anlamına gelmez. Dayanıklılık, denge ve koordinasyon; güvenli çalışmanın temel bileşenleridir.
Zihinsel ve Psikolojik Dayanıklılık
Arama ve kurtarma çalışmaları, yoğun stres altında yürütülür. Gürültü, yıkım görüntüleri, yaralı veya hayatını kaybetmiş kişilerle karşılaşma ihtimali; arama kurtarmacıların zihinsel dayanıklılığını zorlayabilir.
Bu nedenle bir arama kurtarmacının:
-
Stres altında sakin kalabilmesi
-
Duygusal tepkilerini kontrol edebilmesi
-
Ani değişen koşullara uyum sağlayabilmesi
-
Uzun süreli belirsizlikle baş edebilmesi
büyük önem taşır. Psikolojik dayanıklılık, yalnızca bireysel güçle değil; ekip içi destek ve doğru iletişimle güçlenir. Arama kurtarma faaliyetlerinde ekip dayanışması belirleyici bir unsurdur.
Operasyonel Bilgi ve Teknik Donanım
Arama ve kurtarma faaliyetleri, belirli bilgi ve beceriler olmadan yürütülemez. Bir arama kurtarmacının sahada görev alabilmesi için eğitim almış, uygulama yapmış ve temel operasyonel bilgilere hâkim olması gerekir.
Temel operasyonel bilgi alanları şunlardır:
-
Arama ve kurtarma temel prensipleri
-
Enkaz ortamında güvenli çalışma kuralları
-
İlk yardım ve temel yaşam desteği bilgisi
-
Kişisel koruyucu donanım kullanımı
-
Temel arama ve kurtarma ekipmanlarının tanınması
Eğitim almadan ve gerekli donanıma sahip olmadan sahada görev almak, hem arama kurtarmacı hem de afetzedeler için ciddi riskler oluşturur.
Ekip Çalışmasına Uyum
Arama ve kurtarma bireysel bir faaliyet değildir. Sahadaki her çalışma, ekip uyumu ve koordinasyon gerektirir. Bu nedenle arama kurtarmacıların ekip çalışmasına yatkın olması hayati öneme sahiptir.
Ekip çalışmasına uyum şu unsurları içerir:
-
Emir–komuta yapısına bağlılık
-
Görev dağılımına uyum
-
Açık, net ve doğru iletişim
-
Kişisel inisiyatifi görev sınırları içinde kullanabilme
Ekip düzeninin bozulması, sahadaki tüm çalışmaları doğrudan riske atar.
Etik Değerler ve Sorumluluk Bilinci
Arama ve kurtarma faaliyetlerinde etik ilkeler vazgeçilmezdir. Afetzedeye saygı, gizlilik ve tarafsızlık; arama kurtarmacılığın temel değerlerindendir.
Bu kapsamda bir arama kurtarmacının:
-
Afetzedenin onuruna ve mahremiyetine saygı göstermesi
-
Görüntü ve bilgi paylaşımında sorumluluk bilinciyle hareket etmesi
-
Ayrım gözetmemesi ve tarafsız davranması
-
Görev bilincini kişisel beklentilerin önünde tutması
beklenir. Etik ihlaller, yalnızca bireysel değil; ekip ve kurum güvenini de zedeler.
Sürekli Hazırlık ve Gelişim
Arama kurtarma alanı, sürekli gelişen ve güncellenen bir disiplindir. Bu nedenle arama kurtarmacıların:
-
Eğitimlere düzenli katılması
-
Tatbikatlarda aktif rol alması
-
Yeni yöntem ve ekipmanlara açık olması
beklenir. Hazırlık, afet anındaki başarının en önemli belirleyicisidir.