Enkazda Arama ve Kurtarmaya Temel Bakış
Bu içerik, AFAD ve INSARAG rehberleri esas alınarak hazırlanmış olup bilgilendirme amacı taşımaktadır.
Enkazda arama ve kurtarma çalışmaları, belirsizlik ve riskin yüksek olduğu ortamlarda yürütülür. Bu nedenle sahadaki her müdahale, yalnızca teknik bilgiyle değil; emniyet ve güvenlik ilkeleriyle şekillenir. Bu iki kavram, arama kurtarma faaliyetlerinin hızını, etkinliğini ve sürdürülebilirliğini doğrudan etkiler.
Emniyet ve güvenlik sağlanmadan yapılan bir müdahale, kurtarma faaliyetini desteklemek yerine yeni tehlikeler oluşturabilir. Bu nedenle enkazda arama ve kurtarma çalışmalarında bu kavramlar, operasyonun merkezinde yer alır.
Emniyet Kavramı
Emniyet; kazaya bağlı olarak ortaya çıkabilecek yaralanma, hasar veya can kaybı risklerinin önlenmesini ifade eder. Enkaz ortamında emniyet, çoğunlukla fiziksel tehlikelerle ilişkilidir.
Enkaz sahasında emniyeti tehdit eden başlıca unsurlar şunlardır:
-
Yapısal dengenin bozulmuş olması ve ikincil çökme riski
-
Sabit olmayan veya hareket edebilen enkaz parçaları
-
Elektrik, gaz ve su hatlarından kaynaklanan tehlikeler
-
Dar alanlar, keskin yüzeyler ve düşme riskleri
Emniyet; bu risklerin önceden fark edilmesi, çalışma öncesinde değerlendirilmesi ve operasyon süresince sürekli izlenmesini kapsar. Emniyetin sağlanamadığı bir alanda kurtarma çalışmasının sürdürülmesi, hem ekip hem de afetzedeler için ciddi sonuçlar doğurabilir.
Güvenlik Kavramı
Güvenlik; kasıtlı tehditler, kontrolsüz insan hareketleri ve çevresel etkenlere karşı alınan önlemleri ifade eder. Enkaz alanlarında güvenlik, yalnızca fiziksel değil; aynı zamanda organizasyonel ve sosyal riskleri de kapsar.
Güvenliği etkileyen başlıca durumlar şunlardır:
-
Yetkisiz kişilerin çalışma alanına girmesi
-
Kalabalık ve kontrolsüz hareketler
-
Afet bölgesinde oluşabilecek asayiş sorunları
-
Bilgi ve görüntü güvenliğinin ihlal edilmesi
Bu nedenle çalışma alanının sınırlandırılması, giriş–çıkışların kontrol altına alınması ve görevli olmayan kişilerin enkaz alanına alınmaması güvenliğin temel unsurları arasında yer alır.
Emniyet ve Güvenlik Arasındaki İlişki
Emniyet ve güvenlik, arama ve kurtarma çalışmalarında birbirinden ayrı düşünülemez. Emniyet, kazaya bağlı riskleri azaltırken; güvenlik, bu risklerin kontrol altında tutulmasını sağlar.
Kısaca:
-
Emniyet, “nasıl çalışıyoruz?” sorusuna yanıt verir.
-
Güvenlik, “kimler ve hangi koşullarda çalışıyor?” sorusunu kapsar.
Her iki yaklaşım birlikte uygulanmadığında, sahadaki riskler katlanarak artar.
Enkaz Ortamında Öncelik Neden Emniyet ve Güvenliktir?
Arama ve kurtarma çalışmalarında temel bir ilke vardır:
Kurtarma çalışması, personelin güvenliği sağlandıktan sonra başlar.
Bu ilke doğrultusunda;
-
Çalışma alanı değerlendirilmeden müdahaleye başlanmaz,
-
Kişisel koruyucu donanım kullanılmadan enkaza girilmez,
-
Ekip içi görev dağılımı netleşmeden çalışma yürütülmez.
Hızlı hareket etmek, güvenli hareket etmekten daha öncelikli değildir. Plansız ve kontrolsüz müdahaleler, ikinci bir afete zemin hazırlayabilir.
Operasyonel Süreçlerde Emniyet ve Güvenlik
Emniyet ve güvenlik, yalnızca operasyonun başlangıcında değil; tüm süreç boyunca dikkate alınır.
-
Görev öncesinde: Riskler değerlendirilir, ekipman ve personel kontrol edilir.
-
Görev sırasında: Çalışma alanı sürekli izlenir, yeni riskler göz önünde bulundurulur.
-
Görev sonrasında: Alan güvenliği sağlanır, ekip ve ekipman kontrolü yapılır.
Bu döngü, arama ve kurtarma faaliyetlerinin güvenli ve sürdürülebilir şekilde yürütülmesini sağlar.