Enkazda arama ve kurtarma çalışmalarının temel amacı, afetzedeye güvenli ve kontrollü şekilde ulaşmak ve yaşamı tehdit eden riskleri en aza indirmektir. Bu nedenle afetzede güvenliği, hızdan ve teknik müdahaleden önce gelir. Güvenliği sağlanmadan yapılan her müdahale, afetzedeyi kurtarmak yerine yeni yaralanmalara veya hayati risklere yol açabilir.
Afetzede güvenliği; yalnızca çıkarma anını değil, afetzedenin bulunduğu andan güvenli alana ulaştırılmasına kadar olan tüm süreci kapsar.
Afetzede Güvenliği Nedir?
Afetzede güvenliği; enkaz altında veya enkaz çevresinde bulunan kişinin, arama ve kurtarma faaliyetleri sırasında ikincil zarar görmesini önlemeye yönelik alınan tüm önlemleri ifade eder.
Bu güvenlik anlayışı;
-
Yapısal risklerin kontrol altına alınmasını,
-
Tıbbi durumun gözetilmesini,
-
Çalışma alanının stabilize edilmesini,
-
Kontrollü ve planlı müdahaleyi
içerir. Afetzedeye ulaşmak kadar, ona doğru şekilde ulaşmak da hayati öneme sahiptir.
Müdahale Öncesi Güvenlik Değerlendirmesi
Afetzedeye yönelik her müdahaleden önce, bulunduğu ortam mutlaka değerlendirilmelidir. Enkazın yapısı, hareket riski ve çevresel tehlikeler göz önünde bulundurulmadan yapılan müdahaleler ciddi sonuçlar doğurabilir.
Bu aşamada arama kurtarmacıların dikkat etmesi gereken temel noktalar:
-
İkincil çökme riski
-
Hareketli veya askıda kalan enkaz parçaları
-
Elektrik, gaz ve su hatları
-
Dar ve kısıtlı alanlar
Gerekli emniyet önlemleri alınmadan afetzedeye fiziksel temas kurulmaz.
Afetzedeye Yaklaşım ve İlk Temas
Afetzedeye yapılan ilk temas, hem fiziksel hem de psikolojik açıdan kritik bir aşamadır. Bu aşamada amaç; afetzedeyi sakinleştirmek, durumunu değerlendirmek ve güvenli müdahale için iletişim kurmaktır.
İlk temas sırasında:
-
Afetzedeye kendinizi tanıtmak
-
Sakin ve net bir iletişim kurmak
-
Gereksiz hareketlerden kaçınmasını sağlamak
-
Mevcut durumu hakkında bilgi almak
afetzede güvenliğinin önemli bir parçasıdır.
Tıbbi Güvenlik ve Sağlık Durumunun Gözetilmesi
Afetzedelerin enkaz altındaki sağlık durumu değişkenlik gösterebilir. Bu nedenle kurtarma süreci boyunca tıbbi güvenlik göz ardı edilmemelidir.
Bu kapsamda:
-
Afetzedenin bilinci kontrol edilir,
-
Kanama, kırık ve ezilme bulguları gözlemlenir,
-
Ani hareketlerden kaçınılır,
-
Gerekli durumlarda sağlık birimleriyle koordinasyon sağlanır.
Kontrolsüz çıkarma, özellikle ezilme sendromu gibi hayati riskler oluşturabilir.
Çalışma Alanının Stabilizasyonu
Afetzede güvenliğinin en önemli unsurlarından biri, çalışma alanının stabilize edilmesidir. Enkaz desteklenmeden veya riskler kontrol altına alınmadan yapılan çalışmalar, afetzedeyi ve arama kurtarmacıları tehlikeye atar.
Stabilizasyon sürecinde:
-
Destekleme ve tahkimat uygulanır,
-
Gereksiz enkaz hareketlerinden kaçınılır,
-
Çalışma alanı sınırlandırılır,
-
Ekip dışı kişilerin alana girmesi engellenir.
Bu önlemler, güvenli çıkarma sürecinin temelini oluşturur.
Afetzedenin Güvenli Çıkarılması
Afetzedenin enkazdan çıkarılması, planlı ve kontrollü şekilde gerçekleştirilmelidir. Hızlı ancak plansız müdahaleler, ciddi yaralanmalara yol açabilir.
Güvenli çıkarma sürecinde:
-
Afetzedenin vücut pozisyonu korunur,
-
Gerektiğinde sedye veya destek ekipmanları kullanılır,
-
Dar alanlardan geçiş kontrollü yapılır,
-
Süreç boyunca tıbbi durum izlenir.
Amaç, afetzedeyi en kısa sürede değil; en güvenli şekilde kurtarmaktır.
Afetzede Güvenliğinde Ekip Koordinasyonu
Afetzede güvenliği, bireysel değil ekip bazlı bir sorumluluktur. Sahada görev alan tüm arama kurtarmacıların aynı plan doğrultusunda hareket etmesi gerekir.
Bu nedenle:
-
Görev dağılımı net olmalı,
-
İletişim kesintisiz sağlanmalı,
-
Yetki dışı müdahalelerden kaçınılmalıdır.
Koordinasyon eksikliği, afetzede güvenliğini doğrudan tehlikeye atar.
Sonuç
Enkazda arama ve kurtarma faaliyetlerinde afetzede güvenliği, tüm müdahalelerin merkezinde yer alır. Güvenliği sağlanmadan yapılan her müdahale, kurtarma sürecini bir risk unsuruna dönüştürür. Arama kurtarmacının görevi yalnızca enkaza girmek değil; afetzedeyi sağ salim ve güvenli şekilde bulunduğu ortamdan çıkarmaktır.